امروز کمی در مورد مدیریت استراتژیک صحبت میکنیم و رویکرد من نیز بیشتر کسانی هستند که در این مورد مطالعه نداشته و یا یادآوری برای دوستانی که مطالب را فراموش کرده اند است . پس اول تعریفی از مدیریت استراتژیک : هنر و علم تدوین ، اجرا و ارزیابی تصمیمات وظیفه ای چندگانه که سازمان را قادر می سازد به هدف های بلند مدت خود دست یابد . مدیریت استراتژیک سه مرحله را در بر میگیرد : الف) تدوین استراتژی ب) اجرای استراتژِی ج) ارزیابی استراتژی (فرد آر دیوید) .

در مرحله تدوین استراتژی ابتدا باید ماموریت سازمان ( یا ماموریت شغل تجارت) به خوبی روشن گردد . ماموریت سازمان یعنی اینکه کار یا فعالیت ما چیست ؟ در واقع هدف از این مرحله مشخص کردن ماهیت و چیستی سازمان ( تجارت ) است . سپس باید چشم انداز را مشخص نمود ، یعنی اینکه ما ( سازمان ) در آینده به چه اهدافی میخواهیم دست یابیم ؟ به کجا میخواهیم برسیم ؟ بعد از اینکه mission  و vision ( ماموریت و چشم انداز ) مشخص شدند باید کار تجزیه و تحلیل عوامل خارجی را آغاز نمود . این عوامل عبارتند از نیروهای اقتصادی ، نیروهای اجتماعی ، فرهنگی ، بوم شناسی و محیطی ، نیروهای سیاسی ، دولتی و قانونی ، نیروهای فن آوری و نیروهای رقابتی که مجموعه عوامل خارجی به صورت فرصتها یا تهدیدات برای سازمان قلمداد میشوند . خوب پس از اینکه عوامل خارجی شناسایی شدند نوبت به عوامل داخلی میرسد . این عوامل نیز باید مورد بررسی قرار بگیرند که عمده آنها عبارتند از : مدیریت ، بازاریابی ، امور مالی / حسابداری ، تولید / عملیات ، سیستم اطلاعات رایانه و تحقیق و توسعه میباشند . مجموع عوامل داخلی نیز به عنوان نقاط ضعف و قوت قلمداد میگردند . بنابراین : تجزیه و تحلیل محیط عبارت است از مطالعه‌ محیط سازمان در راستای شناسایی عوامل محیطی كه بر عملكرد سازمان تاثیر به سزایی دارند. مدیران هر از چندگاه به منظور درك بهتر رویدادهای درون سازمانی و برون سازمانی از یك سو و افزایش تناسب استراتژی‌های اتخاذشده با محیط سازمانی از سوی دیگر، اقدام به تجزیه و تحلیل محیطی می‌نمایند. یك مدیر برای تجزیه و تحلیل كارآمد ومؤثر محیط سازمانی باید از ساختار محیط سازمان آگاهی داشته باشد . وقتی کار تجزیه و تحلیل محیطی به پایان رسید باید نتایج بررسی شده و استراتژی انتخاب گردد ، در این مرحله ابتدا توسط ابزارهای مقایسه (ماتریسها) نتایج بدست آمده از مرحله قبل با هم مقایسه شده و سپس نسبت به انتخاب مناسبتری گزینه اقدام میگردد . این نکته را نیز باید در نظر گرفت که در هنگام انتخاب استراتژی باید جنبه های گوناگون را مورد توجه قرار داد مانند جنبه های سیاسی و فرهنگی و همینطور نقش تصمیم گیرندگان اصلی سازمان ( هیئت مدیره ) . همانطور که گفته شد مرحله دوم

اجرای استراتژِی میباشد . خوب در این مرحله مسائل زیادی را باید مورد توجه قرار داد مانند : تخصیص منابع ، مدیریت تعارض ، تطبیق دادن ساختار با استراتژی ، تجدید ساختار و مهندسی مجدد ، مرتبط ساختن حقوق و عملکرد با استراتژی ،مدیریت مقاومت در مقابل تغییر و ... . توجه داشته باشید که یک استراتژی هر چقدر هم که خوب تدوین شده باشد اما اگر به اجرا در نیاید کوچکترین ارزشی ندارد . به طور كلی، اجرای موفقیت آمیز یك استراتژی نیازمند افراد كارآمد، تخصیص منابع موردنیاز، نظارت بر روند اجرا و حل به موقع مشكلات برخاسته طی اجرا می باشند . در مرحله سوم پس از اجرای استراتژی باید آن را مورد ارزیابی و کنترل قرار داد . در این مرحله چارچوبی وجود دارد که میتوان از آن استفاده نمود : بررسی مبانی استراتژی ، محاسبه عملکرد سازمان ، اقدامات اصلاحی .

در ضمن برای یک ارزیابی و کنترل موفق نباید به این دل بست که در آخر هر سال اقداماتی را انجام داد و سپس با خیال راحت به ادامه فعالیت پرداخت بلکه سیستم ارزیابی باید همیشه فعال باشد تا سازمان با مشکل مواجه نگردد و صد البته که کنترل بیش از حد نیز کار را دچار نقصان میکند پس بهتر است از یک اعتدال در این زمینه پیروی شود. در پایان نیز نگاهی به بعضی از مزایای مدیریت استراتژیک می اندازیم ، پژوهشهای انجام گرفته ، مزایایی را برای تفكر استراتژیك و تعهد عمیق به فرایند مدیریت استراتژیك قایل است، از جمله تفكر و تعهد استراتژیك عبارتند از :

-          سطوح مختلف مدیریت سازمان را در تعیین اهداف، هدایت و راهنمایی می‌كند .

-          شناسایی و پاسخگویی به موج تغییرات، فرصتهای جدید و تهدیدات در حال ظهور را تسهیل می كند .

-          منطق مدیریت را در ارزیابی نیاز به سرمایه و نیروی كار تقویت می سازد .

-          كلیه تصمیم گیری‌های مدیران در زمینه‌ استراتژی را در كل سازمان هماهنگ می نماید .

-          سازمان را قادر می سازد كه موقعیت واكنشی (Reactive) خود را به وضعیت كنشی وآینده ساز (Proactive) تبدیل كند .

مزایای فوق به سازمان‌ها توانایی آن را می بخشد كه به جای آن كه صرفاً پاسخگوی نیروهای رقابتی بوده و در مقابل شرایط متغیر حاكم بر خود واكنش نشان دهند، خود بر آنها تأثیر گذارند ( مقاله ای بی نام ) .

مدیریت استراتژیک

این مقاله به صورت خلاصه مدیریت استراتژیک و ضرورت و موانع بکارگیری آن را در سازمان‌ها مورد بررسی قرار می‌دهد. تعریف استراتژی و مدیریت استراتژیک، ضرورت استفاده از مدیریت استراتژیک، مزایای مدیریت استراتژیک، فرآیند مدیریت استراتژیک، تحلیل وضعیت، تدوین استراتژی، اجرای استراتژی، ارزیابی استراتژی، موانع و مشکلات طراحی برنامه‌های استراتژیک، بررسی موانع اجرای برنامه‌های استراتژیک مباحث این مقاله را تشکیل می‌دهند.

مقدمه

آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید که چرا بعضی از شرکت‌های بزرگ و موفق در مدت زمان کوتاهی با از دست دادن سهم بزرگی از بازار خود به موقعیتی معمولی و حتی تأسف بار تنزل یافته‌اند و چرا برخی از شرکت‌های کوچک و گمنام به یکباره به جایگاه‌های ممتازی در صحنه رقابت بین الملل رسیده‌اند؟ آیا در این مورد فکر کرده‌اید که چرا برخی از مؤسسات، نوسان‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی را به راحتی تحمل نموده و بر آنها غلبه می‌کنند و در مقابل برخی از سازمان‌ها طعم تلخ شکست را چشیده و از ادامه راه باز می‌مانند؟ به عقیده بسیاری از متخصصان علم مدیریت پاسخ بسیاری از این گونه سئوالات را باید در مفاهیمی به نام «استراتژی» و «مدیریت استراتژیک» جستجو کرد. در این مقاله سعی شده است نگاهی گذرا بر مدیریت استراتژیک و ضرورت و موانع بکارگیری آن در سازمان‌ها داشته باشیم.